4. Sınıf Hауаt Bilgiѕi

Kıvanç Tatlıtuğ

Gülben Ergen

FATİH PORTAKAL

Gerçek ve Mecaz Anlam

Gerçek ve Mecaz Anlam

Gerçek anlam; bir kelimenin akla gelen ilk anlamına denir. Herkes tarafından bilinen, yaygın olarak kullanılan anlam sözcüğün gerçek anlamıdır. Türkçe de bir sözcük birden fazla anlama gelebilir. Bu nedenle sözcükler bu şekilde sınıflandırılır. Aynı zamanda gerçek anlam kelimenin sözlükte yazan ilk anlamıdır denebilir. İnsanlar genellikle gerçek ve mecaz anlam karışıklığı yaşayabilir. Kullanılış şekilleri Göz: “Bugün göz doktoruna gittim.” Burada göz deyince aklımıza görme organımız olan göz gelmektedir. Ağır: “Bu kitaplar çok ağır.” Bu cümlede ağırlıktan anladığımız tartıya koyduğumuzda kilosunun fazla geldiği şey, hafifin karşıtı olmalıdır. Acı “Bu biber çok acı.” Bu cümleyi hissetme duyusuyla ilişkilendirmeliyiz. Yani tadı yakıcı olan ekşi ve tatlı olmayan şey diyebiliriz. Birkaç örneği daha: *Arkadaşlarıyla futbol oynarken ayağını kırmış. *Bu mevsimlerde Antalya çok sıcak olur. *Bıçak çok keskin olduğu için elini kesmiş. *Okulun bahçe duvarını yıkmışlar. *Arkadaşımın beyin tomografisini çekmişler. *Burnum kırılmış.

Mecaz anlam Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşılarak yeni kazandığı anlama mecaz anlam denir. Genellikle benzetme sonucu oluşturulmuştur ve başka bir sözcüğün yerini tutar. Göz: “Çekmecenin gözleri çok doluydu.” Buradaki gözden kastı çekmecenin bölümleridir. Ağır: “Bu durum omuzlarımda ağır bir yük olarak kaldı.” Burada ise omuzlarında olan bir şeyin ağırlığından bahsetmiyor. Manevi bir ağırlık söz konusu. Acı: “Acı haber tez duyulurmuş.” Burada haberin ağız yakıcı bir şey olduğundan bahsetmiyor. Acı haber derken üzücü bir haber kastedilmiş. Birkaç örneği daha: *Geminin burnu büyük hasar görmüş. *Masanın ayağı kırılmış. *Bize karşı davranışları çok sıcaktı. *Keskin bakışlarıyla bize bir şeyler anlatmaya çalışıyordu. *İnce davranışıyla insanları kendine hayran bıraktı. *Ülkemiz beyin göçü vermekte olan bir ülkedir. *Hep boş konuşuyordur.

Gerçek ve mecaz anlam örnekleri:

İnce: Gerçek anlam: “Giydiği gömlek çok inceydi.” Burada ince gömlekten kastettiği şey transparana yakın yani gömleğin vücut hatlarını rahatlıkla belli ettiğidir. Mecaz anlam: “Bu ince davranışını çok takdir etmiştim.” Burada ince davranıştan çıkarmamız istenilen anlam kibar, düşünceli ve anlayışlı bir şekilde hareket ettiğidir.

Süpürmek: Gerçek anlam: “Bütün evi 1 saatte süpürdü.” Evi temizlemek, toparlamak anlamında kullanılmıştır. Mecaz anlam: “Masadaki bütün tabakları silip süpürdü.” Tabaklarda olan yemeklerin hiç kalmayacak şekilde yenmesi kastedilmiştir.

Baba: Gerçek anlam: “3 kız babasıymış.” Ebeveyn olma durumundan söz edilmiştir. Mecaz anlam: “Müslüm Gürses müziğin babasıdır.” Burada kastedilen baba kelimesi müziğin yapıtaşı, emekçisi anlamında kullanılmıştır.

Pişmek: Gerçek anlam: “Akşama 2 çeşit yemek pişirmişti.” Bu cümlede pişmek sözcüğü fırında ya da ocakta yenebilecek duruma gelmesi anlamında kullanılmıştır. Mecaz anlam: “Bu işte başarılı olmak istiyorsan iyice pişmen gerekir.” Bu cümlede ise bir işte başarılı olmak için seneler boyunca tecrübe sahibi olmak ve o meslekte uzun yıllar geçirmek gerektiğinden bahsetmiştir.

Kırılmak: Gerçek anlam: “Dolaptaki bütün tabaklar kırılmıştı.” Bu cümlede tabakların kullanılamayacak hale gelmesi, çok küçük parçalara ayrılması durumundan bahsedilmiştir. Mecaz anlam: “Kalp kırmak insanlar için bir şey ifade etmiyor artık.” Bu cümlede ise

Acı: Gerçek anlam: “Bu yemek çok acı olmuş.” Bu cümlede tat alma duyusunun ağızda yakıcı bir tat bırakması durumu kastedilmiştir. Mecaz anlam: “Rüzgar çok acı esiyor.” Bu cümlede “rüzgar” kuvvetli, sert esmesi anlamında kullanılmıştır.

Bağ: Gerçek anlam: “Üzüm bağları bu sene çok bereketliydi.” Bu cümlede “bağ” kelimesi meyve olan üzümlerin ayakta durması için tutunduğu mekanizma anlamındadır. Mecaz anlam: “Ayakkabı bağcığı çözülmüş, haberi yok.” Bu cümlede üzüm bağına benzetildiği için bağ kelimesi kullanılmıştır.

Aç: Gerçek anlam: “İki gündür aç geziyormuş.” Bu cümlede “aç” kelimesi yeme ihtiyacı olan insanlar için söylenmiştir. Mecaz anlam: “Çok aç gözlü, hiç doymuyor.” Bu cümlede “aç” kelimesi gözü doymayan insan anlamında kullanılmıştır.

Kör: Gerçek anlam: “Çocukluğunda geçirdiği hastalık sebebiyle kör olmuş.” Burada “kör” kelimesi görmeyen, ağma insan anlamında kullanılmıştır. Mecaz anlam: “Bu bölge kör kuyularla dolu.” Dibi görünmeyen, karanlık olan yer anlamında kullanılmıştır.

Bakmak: Gerçek anlam: “Koridordaki resimlere uzun uzun baktı.” Gözlemlemek, gözüyle takip etmek, görmek anlamında kullanılmıştır. Mecaz anlam: “Kardeşime bakıcı bakıyor.” İhtiyaçlarını karşılamak, göz kulak olmak anlamında kullanılmıştır.

Soğuk: Gerçek anlam: “Bu aralar hava çok soğuk.” Isının az seviyede, üşütecek derecede olması anlamında kullanılmıştır. Mecaz anlam: “İnsanlara karşı çok soğuk davranıyor.” Bu cümlede “soğuk” kelimesi yüzü asık, memnuniyetsiz olma anlamında kullanılmıştır.

Kuru: Gerçek anlam: “Kuru meyveleri çok seviyor.” Bu cümlede “kuru” kelimesi yaş meyvelerin güneşte suları çekilene kadar bekletilme durumundan bahsedilmiştir. Mecaz anlam: “Bu kızcağız bir şeyler yemediği için kurumuş kalmış.” Yemek yemediği için kilo veren, zayıflayan insan anlamında kullanılmıştır.

Yanmak Gerçek anlam: “Adamın bahçesindeki bütün eşyalar yanmış.” Bu cümlede “yanmak” kelimesi kullanılmayacak duruma gelmesi anlamında kullanılmıştırç Mecaz anlam: “Bu hoca bu sene dersimize girerse yandık demektir.” Bu cümlede ise “yanmak” kelimesi hocanın hal ve davranışlarından ötürü öğrencilerine sıkıntı çektireceği anlamında kullanılmıştır.

Boş: Gerçek anlam: “Şu boş kovalara suları kim dolduracak?” Bu cümlede “boş” kelimesi içerisinde bir şey olmayan, dolu kelimesinin zıttı anlamında kullanılmıştır. Mecaz anlam: “Bu boş sözlerin artık bana çok anlamsız geliyor.” Bu cümlede “boş” kelimesi anlamsız sözler söyleme anlamında kullanılmıştır.

Sınavlarda da insanlar gerçek ve mecaz anlam sorularında hataya düşmektedir. Bu yüzden soruları okurken daha dikkatli olmamız gerekmektedir.

Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.

İlginizi Çekebilir
Lise Edebiyat Sunusu

Lise Edebiyat Sunusu

3 Nisan 2017
230 views
Dil Ve Anlatım Sunuları

Dil Ve Anlatım Sunuları

13 Mart 2017
269 views
Pasaport Harçları

Pasaport Harçları

9 Şubat 2017
743 views
Değerler Eğitimi Nedir

Değerler Eğitimi Nedir

24 Aralık 2016
743 views
Sınav Analiz Raporu

Sınav Analiz Raporu

23 Aralık 2016
819 views
Sınıf Nöbet Çizelgesi

Sınıf Nöbet Çizelgesi

22 Aralık 2016
771 views
Öğretim Teknikleri Slayt

Öğretim Teknikleri Slayt

17 Aralık 2016
526 views
Seminer Konuları

Seminer Konuları

16 Aralık 2016
794 views
Çanakkale Savaşı Slayt

Çanakkale Savaşı Slayt

15 Aralık 2016
595 views
Değerler Eğitimi Sunusu

Değerler Eğitimi Sunusu

14 Aralık 2016
682 views